Sửa đổi Luật Đất đai: Chuyển đổi tư duy từ 'bồi thường tài sản' sang 'tái thiết cuộc sống' cho người dân
Định hướng mới trong thu hồi đất: Ưu tiên tái thiết cuộc sống người dân
Chiều ngày 28/7, tại phiên họp của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Chính phủ đã trình bày tờ trình về dự án Luật Đất đai (sửa đổi), trong đó nhấn mạnh định hướng chuyển đổi mạnh mẽ trong công tác thu hồi đất. Thay vì chỉ tập trung vào việc "bồi thường tài sản bị thu hồi", tư duy mới sẽ hướng tới "tái thiết cuộc sống cho người dân khi Nhà nước thu hồi đất". Mục tiêu cốt lõi là đảm bảo rằng người dân có đất bị thu hồi sẽ có chỗ ở ổn định và điều kiện sống ngang bằng hoặc tốt hơn so với nơi ở cũ.
Bộ trưởng Bộ NN&MT Trịnh Việt Hùng cho biết, trên cơ sở các kết quả sơ kết Nghị quyết số 18-NQ/TW và tổng kết thi hành Luật Đất đai năm 2024, Chính phủ đã thông qua 7 nhóm chính sách lớn để sửa đổi luật. Trong đó, việc hoàn thiện cơ chế thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ và tái định cư được xem là một nhóm chính sách đặc biệt quan trọng. Mục tiêu là hài hòa lợi ích giữa Nhà nước, người dân và các nhà đầu tư, đồng thời rút ngắn thời gian giải phóng mặt bằng. Luật sửa đổi cũng sẽ bổ sung các cơ chế linh hoạt cho các dự án trọng điểm, cấp bách và các trường hợp có sự đồng thuận cao từ phía người dân.
Bên cạnh đó, dự thảo luật còn đề cập đến việc đổi mới công tác quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất theo hướng tích hợp, số hóa và đơn giản hóa hệ thống quy hoạch, phù hợp với tổ chức chính quyền địa phương hai cấp. Hoàn thiện cơ chế giao đất, cho thuê đất và chuyển mục đích sử dụng đất theo hướng công khai, minh bạch, quy định rõ các trường hợp đấu giá quyền sử dụng đất, đấu thầu dự án có sử dụng đất. Đồng thời, khai thác hiệu quả quỹ đất cơ quan, trụ sở dôi dư và ưu tiên quỹ đất cho các lĩnh vực thiết yếu như giáo dục, y tế, nhà ở cho thuê, nhà ở xã hội và các lĩnh vực ưu tiên phát triển khác.
Đổi mới cơ chế tài chính đất đai và định giá đất
Một điểm đổi mới quan trọng khác trong dự thảo Luật Đất đai (sửa đổi) là việc đổi mới cơ chế tài chính đất đai và giá đất. Theo đó, cơ chế này sẽ chuyển mạnh từ tư duy quản lý hành chính sang tư duy quản trị phát triển về đất đai. Giá đất do Nhà nước quyết định sẽ dựa trên dữ liệu đầy đủ, công khai và minh bạch. Luật cũng sẽ tập trung điều tiết địa tô chênh lệch, điều tiết hợp lý giá trị tăng thêm từ đất đai, nhằm phòng chống tình trạng đầu cơ và thao túng giá đất.
Dự thảo luật cũng hoàn thiện các quy định về quyền và nghĩa vụ của người sử dụng đất, chế độ sử dụng đất. Mục tiêu là khơi thông nguồn lực tài nguyên thông qua việc mở rộng cơ chế sử dụng đất đa mục đích, khai thác không gian đa chiều, không gian trên cao và lấn biển, qua đó thúc đẩy tích tụ, tập trung đất đai. Song song đó, Chính phủ hướng tới việc đẩy mạnh cải cách hành chính, chuyển đổi số, phân cấp và phân quyền trong quản lý đất đai; hoàn thiện cơ sở dữ liệu đất đai quốc gia; và xử lý các tồn tại lịch sử trong công tác cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất.
Nhóm chính sách cuối cùng đề cập đến việc đổi mới, tăng cường công tác kiểm tra, giám sát, xử lý vi phạm, giải quyết tranh chấp, khiếu nại, tố cáo. Mục tiêu là khắc phục triệt để tình trạng đất bị bỏ hoang, kém hiệu quả hoặc bị ô nhiễm.
Tách bạch xác định giá đất và cơ chế bồi thường, tái định cư
Ông Phan Văn Mãi, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính, cho biết chính sách về đất đai và chuyển mục đích sử dụng đất để thực hiện dự án thuộc phạm vi điều chỉnh của Luật Đất đai. Tuy nhiên, đối với nhà ở, nội dung này lại đang được quy định tại Luật Nhà ở. Do đó, cơ quan này đề nghị Chính phủ chỉ đạo thống nhất về quan điểm chính sách và phân định rõ ràng phạm vi điều chỉnh của các luật liên quan.
Ủy ban Kinh tế và Tài chính cũng đề nghị Chính phủ tiếp tục nghiên cứu xây dựng cơ chế xác định giá đất cho sản xuất, kinh doanh đảm bảo sự hợp lý. Quan trọng hơn, dự thảo luật đề xuất tách bạch rõ ràng giữa việc xác định giá đất với cơ chế bồi thường, hỗ trợ và tái định cư. Theo ông Mãi, việc ban hành hệ số điều chỉnh giá đất, tỷ lệ tính tiền sử dụng đất, tiền thuê đất, tỷ lệ bồi thường cùng với bảng giá đất, và bỏ quy định về giá đất cụ thể, sẽ tạo điều kiện thuận lợi, đơn giản và chủ động hơn cho cơ quan nhà nước. Tuy nhiên, việc xây dựng phương pháp định giá có tính khoa học để đảm bảo tính khả thi, cũng như việc các địa phương tự ban hành bảng giá đất, hệ số điều chỉnh giá đất, tỷ lệ tính thu tiền sử dụng đất, tiền thuê đất, tỷ lệ bồi thường sẽ là một thách thức không nhỏ.
Do đó, Ủy ban Kinh tế và Tài chính đề nghị tiếp tục nghiên cứu, cân nhắc kỹ lưỡng và chỉ quy định tại Luật những nội dung mang tính nguyên tắc về giá đất. Các quy định chi tiết sẽ được giao cho Chính phủ ban hành để đảm bảo tính linh hoạt, phù hợp với tình hình thực tiễn và mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội của từng thời kỳ trong quá trình tổ chức thực hiện.
Nguồn: CafeF
